Voie d’Espoir nan peyi Peyi Ba : yon gwo rankont ak INEA ak Plan Kiskeya sou rechèch orijin
Misyon Voie d’Espoir nan peyi Peyi Ba franchi yon etap enpòtan lendi 19 oktòb 2026 la, nan okazyon premye gwo rankont enstitisyonèl li ak INEA ansanm ak Plan Kiskeya, sou kesyon rechèch orijin ak rekoneksyon fanmi.
Rankont sa a te reyini manm konsèy administrasyon INEA, ekip Plan Kiskeya a, ansanm ak reprezantan Ministè Jistis peyi Peyi Ba, ki te patisipe nan diskisyon yo sou entènèt.
INEA (Identiteit, Nazorg, Erkenning en Adoptievraagstukken) se yon sant ekspètiz nan peyi Peyi Ba ki espesyalize nan kesyon adopsyon entènasyonal. Sant sa a te kreye sou inisyativ Ministè Jistis ak Sekirite peyi a. Li gen pou misyon bay moun ki te adopte aletranje enfòmasyon, oryantasyon ak akonpayman, sitou nan demach pou chèche orijin yo, jwenn aksè ak dosye adopsyon yo, epi resevwa sipò sikososyal ak jiridik.
Pami prensipal sijè ki te nan mitan diskisyon yo, te genyen dwa pou yon moun konnen orijin li, aksè ak enfòmasyon sou idantite li, rechèch fanmi biyolojik yo, ansanm ak mekanis akonpayman pou moun adopte k ap chèche laverite epi ki swete rekonekte ak pwòp istwa yo. Rankont sa a te bay Michel Joseph, jounalis, fondatè Voie d’Espoir, ansanm ak Dirk Vermeyen, okazyon pou prezante òganizasyon ayisyen an, istwa li, misyon li, metòd travay li, reyalizasyon li, ansanm ak difikilte li rankontre nan travay l ap fè ann Ayiti.
Voie d’Espoir te kreye ofisyèlman nan mwa septanm 2020. Men, rasin òganizasyon an soti nan yon seri ankèt jounalis ki te fèt depi ane 2015 sou adopsyon entènasyonal ann Ayiti.Ankèt sa yo te pèmèt ranmase temwayaj plizyè fanmi biyolojik ki te pèdi kontak ak pitit yo ki te adopte aletranje.
Yo te bay yon atansyon espesyal ak pwojè RAPWOCHE/KONEKTE, Voie d’Espoir ap reyalize nan tèt ansanm ak Plan Kiskeya, gras ak finansman INEA. Pwojè sa a vize idantifye epi anrejistre fanmi biyolojik yo, dokimante istwa yo, fasilite rechèch atravè ankèt sou teren ak tès ADN, epi akonpaye posib reyinyon fanmi yo, pandan y ap respekte konsantman, konfidansyalite ak ritm chak moun ki konsène.
Anplis prezantasyon aktivite yo, rankont sa a te yon espas pou evalyasyon, refleksyon ak dyalòg. Evalye pwogrè ki fèt yo, analize metòd travay yo, poze kesyon sou pratik yo, konprann reyalite teren an ann Ayiti epi reflechi sou avni pwojè a : tout sa se etap enpòtan pou mezire travay ki deja fèt la epi idantifye sa ki bezwen amelyore. Diskisyon sa yo gen yon enpòtans espesyal nan peyi Peyi Ba, kote anviwon 40 000 timoun ki soti nan prèske 80 peyi, pami yo Ayiti, te adopte atravè adopsyon entènasyonal pandan dènye deseni yo.
Peyi Ba ap fè fas ak pase li nan kesyon adopsyon entènasyonal
Depi plizyè ane, kesyon adopsyon entènasyonal la ap soulve anpil deba ak kesyon nan peyi Peyi Ba. Nan mwa fevriye 2021, yon komisyon endepandan Tjibbe Joustra te prezide te pibliye yon rapò ki te mete aklè gwo pwoblèm ak abi ki te genyen nan pwosedi adopsyon entènasyonal yo. Pami pwoblèm sa yo, te genyen fo dokiman, iregilarite administratif, fwod, ansanm ak pratik ki te kapab rive jouk nan trafik timoun.
Ankèt la, ki te konsantre sitou sou peryòd 1967 rive 1998, te egzamine adopsyon ki te fèt nan plizyè peyi, tankou Bangladèch, Brezil, Kolonbi, Endonezi ak Sri Lanka. Rapò a te montre tou te gen gwo feblès nan mekanis kontwòl yo, epi otorite peyi Peyi Ba yo pa t reyaji jan yo te dwe fè sa devan plizyè avètisman sou abi ki t ap fèt. Apre revelasyon sa yo, gouvènman peyi Peyi Ba te prezante eskiz ofisyèl epi li te sispann nouvo pwosedi adopsyon entènasyonal yo nan mwa fevriye 2021.
Apre kèk pwosedi te rekòmanse anba kondisyon ki te pi sevè, otorite yo te anonse nan mwa me 2024 yo pa t ap lanse okenn nouvo pwosedi adopsyon ankò.Nan mwa desanm menm ane a, yo te prezante dispozisyon pou mete fen nan adopsyon entènasyonal yo piti piti sou yon peryòd sis lane, avèk objektif pou pwosesis la fini nan fen ane 2030. An menm tan, plizyè mezi te pran pou amelyore aksè ak dosye adopsyon yo, fasilite rechèch orijin epi ranfòse akonpayman moun adopte ki sibi konsekans pratik iregilye yo.
Kiyès k ap fè limyè sou adopsyon entènasyonal yo an Ayiti ?
Tout evolisyon sa yo soulve yon kesyon fondamantal : e Ayiti menm, yon peyi kote plizyè milye timoun te soti pou al adopte aletranje, ki kote li kanpe nan deba sa a ?
Pandan otorite plizyè peyi ki te resevwa timoun adopte yo, moun adopte yo menm, ansanm ak divès aktè entènasyonal ap miltipliye demach pou konprann sa ki te pase, etabli responsablite epi fasilite aksè ak laverite, kesyon sa yo prèske pa jwenn plas yo nan priyorite enstitisyon yo ak nan deba piblik ann Ayiti. Epoutan, gen anpil kesyon ki merite repons.
Nan ki kondisyon plizyè milye timoun ayisyen te ale nan adopsyon entènasyonal pandan plizyè dizèn lane ? Èske tout pwosedi yo te toujou respekte dwa timoun yo ak dwa fanmi biyolojik yo ? Ki wòl entèmedyè yo, òganis adopsyon yo ak enstitisyon ki te responsab kontwole pwosedi sa yo te jwe ? Kisa ki rive achiv ak dokiman ki ta kapab pèmèt moun sa yo rekonstwi istwa pèsonèl yo jodi a ? E ki repons yo kapab bay fanmi ki fè konnen yo te separe ak pitit yo san yo pa t byen konprann tout konsekans desizyon yo te pran yo ?
Kesyon sa yo pa vle di se akizasyon y ap fè. Okontrè, yo mande repons ki chita sou dokiman, sou ankèt endepandan, serye, pwofon ak transparan. Ayiti pa kapab kontinye rete sèlman yon peyi kote timoun soti pou al adopte aletranje, pandan li rete sou kote nan gwo deba entènasyonal k ap fèt sou laverite, responsablite ak reparasyon.
Voie d’Espoir, ki pran nesans nan yon demach jounalis depi ane 2015, kontinye angajman li jodi a atravè rechèch, medyasyon ak akonpayman moun adopte ansanm ak fanmi biyolojik yo. Men, pi lwen pase reyinyon ant moun adopte ak fanmi yo, gen yon kesyon kolektif ki rete poze : nesesite pou dokimante istwa sa a, prezève memwa li epi pèmèt tout moun ki konsène jwenn aksè ak enfòmasyon ki konsène pwòp lavi yo. Paske dèyè chak adopsyon, gen yon istwa. E dèyè kèk nan istwa sa yo, gen kesyon ki poko janm jwenn bonjan repons.